Cheat sheet các lệnh Linux cơ bản cho người mới làm quen với terminal

• ✍️ Trần Minh Trí (Chuyên gia AI & Lập trình)

⏱️ 5 phút đọcBeginner

#linux #terminal #lenh linux #cheatsheet #ubuntu

Mục lục bài viết

1. Lệnh di chuyển và quản lý thư mục
2. Lệnh xem và chỉnh sửa file
3. Lệnh quản lý quyền và user
4. Lệnh mạng và thông tin hệ thống
Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Lệnh di chuyển và quản lý thư mục

pwd: Xem đường dẫn thư mục hiện tại.
ls: Liệt kê file và thư mục.
ls -la: Liệt kê chi tiết (kể cả file ẩn).
cd : Di chuyển vào thư mục.
cd..: Về thư mục cha.
cd ~: Về thư mục home.
mkdir : Tạo thư mục mới.
rmdir : Xóa thư mục rỗng.
rm -rf : Xóa thư mục không rỗng (cẩn thận!).
cp -r <đích>: Copy thư mục.
mv <đích>: Di chuyển hoặc đổi tên.

⚠️WARNING

Lệnh rm -rf / xóa TOÀN BỘ hệ thống. Luôn kiểm tra kỹ trước khi nhấn Enter với sudo rm.

2. Lệnh xem và chỉnh sửa file

cat : Xem nội dung file.
less : Xem file có phân trang (Space xuống, q thoát).
head -n 10 : Xem 10 dòng đầu.
tail -n 10 : Xem 10 dòng cuối.
tail -f : Xem log real-time.
nano : Soạn thảo đơn giản (Ctrl+O lưu, Ctrl+X thoát).
vim : Soạn thảo nâng cao (cần học).
grep 'từ khóa' : Tìm kiếm trong file.
wc -l : Đếm số dòng.
sort : Sắp xếp nội dung.
diff : So sánh hai file.

3. Lệnh quản lý quyền và user

chmod 755 : Đặt quyền (rwxr-xr-x): chủ (7), nhóm (5), khác (5).
chmod +x : Thêm quyền thực thi.
chown user:group : Đổi chủ sở hữu.
whoami: Xem user hiện tại.
sudo : Chạy lệnh với quyền root.
apt update && apt upgrade: Cập nhật hệ thống (Ubuntu/Debian).
apt install : Cài gói phần mềm.
apt remove : Gỡ gói.
systemctl start/stop/status : Quản lý service.
ps aux: Xem tất cả tiến trình.
kill -9 : Giết tiến trình (cứng đầu).
htop: Xem tiến trình tương tác (cần cài).

4. Lệnh mạng và thông tin hệ thống

ip a: Xem địa chỉ IP và interface mạng.
ping <địa-chỉ>: Kiểm tra kết nối mạng.
curl : Gửi HTTP request.
wget : Tải file từ internet.
netstat -tuln: Xem port đang mở.
ss -tuln: Thay thế netstat hiện đại.
ssh user@ip: Kết nối SSH đến máy chủ.
scp file user@ip:/path: Copy file qua SSH.
df -h: Xem dung lượng ổ cứng.
du -sh : Xem dung lượng thư mục.
free -h: Xem RAM.
uname -a: Xem thông tin kernel.
uptime: Xem thời gian hoạt động.
history: Xem lịch sử lệnh đã gõ.

Sau khi tìm hiểu đầy đủ về cheat sheet các lệnh linux cơ bản cho người mới làm quen với terminal, điều quan trọng là chuyển từ lý thuyết sang thực hành một cách có kế hoạch. **Tóm tắt những điểm quan trọng nhất:** - Bắt đầu từ những bước cơ bản nhất trước khi nâng cao. - Kiên trì thực hành đều đặn quan trọng hơn cường độ cao nhưng không nhất quán. - Đừng ngại mắc lỗi, mỗi lỗi là bài học quý giá. - Tìm kiếm cộng đồng hoặc mentor để có hỗ trợ và phản hồi. **Kế hoạch hành động ngay hôm nay:** - Xác định một điều cụ thể bạn sẽ thực hiện trong vòng 24 giờ tới. - Đặt nhắc nhở để không bị quên trong công việc bận rộn hàng ngày. - Chia sẻ mục tiêu với một người bạn hoặc đồng nghiệp để tạo accountability. **Tài nguyên học tập thêm:** - Tìm kiếm các cộng đồng trực tuyến liên quan đến chủ đề này. - Theo dõi các blog và kênh YouTube uy tín của chuyên gia trong lĩnh vực. - Đọc ít nhất một cuốn sách chuyên sâu về chủ đề bạn quan tâm. > [!TIP] > Hành động nhỏ nhưng đều đặn luôn hiệu quả hơn dự án lớn bỏ dở giữa chừng. Bắt đầu ngay hôm nay, dù chỉ với một bước nhỏ.

🙋 Câu hỏi thường gặp

Làm sao để nhớ hết các lệnh Linux?

Không cần nhớ hết. Chỉ cần nhớ 10-15 lệnh cơ bản (cd, ls, cp, mv, rm, cat, grep, chmod, sudo, apt). Dùng 'man ' để xem hướng dẫn hoặc 'tldr ' (cần cài tldr) cho phiên bản rút gọn.

Có nên học Linux command line không?

Có. Lập trình viên, DevOps, data scientist, sysadmin đều cần. Ngay cả dùng WSL trên Windows cũng hỗ trợ Linux command. Biết Linux là lợi thế lớn khi xin việc.

Ubuntu và các distro khác có lệnh khác nhau không?

Lệnh cơ bản (cd, ls, cp, mv) giống nhau.

Khác biệt chính là package manager: apt (Debian/Ubuntu), dnf (Fedora), pacman (Arch). Lệnh systemctl giống nhau trên hầu hết distro dùng systemd.

Kiến thức liên quan

Về trang chủ